Budżet Gminy Zawonia na 2026 rok uchwalony. Rekordowe inwestycje i deficyt

Dochody: silna zależność od zewnętrznych źródeł

Podstawą dochodów gminy pozostaje PIT - 20,6 mln zł, czyli blisko 29 proc. wszystkich wpływów. Podatek od nieruchomości przyniesie 6,7 mln zł. To stabilne, lokalne źródła finansowania, ale nie wystarczają one do pokrycia planowanych wydatków.

Aż 33,5 proc. dochodów stanowią dochody majątkowe, w zdecydowanej większości pochodzące z dotacji zewnętrznych - unijnych i rządowych. Same środki unijne na inwestycje to niemal 17,7 mln zł, a kolejne 3 mln zł pochodzi z programu Polski Ład. Oznacza to, że realizacja wielu zadań jest silnie uzależniona od skutecznego rozliczenia projektów i utrzymania dofinansowania.

Wydatki: inwestycje dominują

Najbardziej charakterystyczną cechą budżetu jest struktura wydatków. Ponad 56 proc. wszystkich środków (55,5 mln zł) przeznaczono na wydatki majątkowe, czyli inwestycje. To rzadko spotykana proporcja w gminach wiejskich i choć to tylko plan, to trzeba przyznać, że jest dość ambitny.

Najwięcej pieniędzy trafi do działu „Rolnictwo i łowiectwo” - 31,8 mln zł. Z tej kwoty ponad 28 mln zł przeznaczono na infrastrukturę sanitacyjną wsi, a kolejne 3,3 mln zł na rozbudowę wodociągów. To inwestycje realnie odczuwalne przez mieszkańców, szczególnie w kontekście jakości życia i ochrony środowiska.

Drugim dużym obszarem są drogi - 16,1 mln zł. Najwięcej środków pochłoną drogi wojewódzkie i powiatowe, na które gmina przeznacza także własne pieniądze. Na drogi gminne zaplanowano znacznie mniejsze kwoty, co może rodzić pytania o priorytety, zwłaszcza w sołectwach z problemami lokalnej infrastruktury.

Sport i obiekty: duży wydatek, wąska grupa odbiorców

Aż 8,45 mln zł zaplanowano na inwestycje sportowe. To jedna z największych pojedynczych pozycji w budżecie. Choć rozwój infrastruktury sportowej jest ważny, warto zauważyć, że środki te trafiają do wąskiej kategorii zadań, podczas gdy np. na mieszkalnictwo komunalne czy gospodarkę gruntami przeznaczono nieporównywalnie mniejsze kwoty.

Bieżące funkcjonowanie i koszty stałe

Na administrację publiczną gmina wyda ponad 6,5 mln zł, z czego zdecydowaną większość stanowią wynagrodzenia i obsługa urzędu. Oświata pochłonie 15,8 mln zł, głównie na pensje nauczycieli. To pokazuje, że mimo inwestycyjnego charakteru budżetu, koszty stałe nadal mocno obciążają finanse gminy.

Niepokojąco wygląda także system gospodarki odpadami – wpływy z opłat nie pokrywają kosztów, co oznacza dopłaty z innych dochodów gminy. To sygnał, że w przyszłości mieszkańcy mogą stanąć przed kolejną podwyżką opłat.

Deficyt i dług: pytania o przyszłość

Deficyt w wysokości 26,3 mln zł zostanie pokryty m.in. emisją papierów wartościowych na 10 mln zł oraz nadwyżkami z lat ubiegłych. Choć formalnie budżet się bilansuje, skala zadłużania i tempo wydatkowania środków rodzą pytania o bezpieczeństwo finansowe w kolejnych latach.

Warto zauważyć, że w 2025 roku Zawonia miała około 770 tys. zł zadłużenia, ale na rok 2026 planuje wzrost zadłużenia ponad 10 krotnie. Jak czytamy na koniec tego roku ma ono wynieść ponad 10,6 milionów złotych.

Komentarz

Budżet na 2026 rok to dokument odważny, ale obarczony ryzykiem. Inwestycje są potrzebne, jednak ich koncentracja wysoki deficyt i wzrost zadłużenia wymagają stałej kontroli. 

Dla mieszkańców kluczowe będzie nie tylko to, co zapisano w uchwale, ale czy zaplanowane zadania zostaną wykonane terminowo i bez konieczności dalszego zadłużania gminy.