Czym jest i jak działa ryzyko kredytowe?

103

Prawdopodobieństwo niewypełnienia przez kredytobiorcę warunków kontraktu z powodu niemożności wywiązania się z podjętych zobowiązań nazywane jest ryzykiem kredytowym. W rzeczywistości, każdy produkt finansowy obarczony jest pewnym ryzykiem związanym z tym, że uregulowanie zadłużenia może nie przebiec pomyślnie i zgodnie z umową. Zanim instytucja finansowa udzieli Ci więc kredytu, będzie chciała określić szanse wystąpienia komplikacji i na tej podstawie zdecyduje o jego przyznaniu. Co wpływa na ryzyko kredytowe i co możesz zrobić, jeżeli jesteś dla pożyczkodawcy ryzykownym klientem?

Definicja ryzyka kredytowego

Pojęcie ryzyka kredytowego powinno być znane każdemu, kto chociaż rozważał wzięcie kredytu lub pożyczki. Gdy jest ono wysokie, instytucja finansowa pożyczająca pieniądze mierzy się z ryzykiem nieterminowej płatności rat przez pożyczkobiorcę, a w najgorszym przypadku – nieuregulowania całkowitej wartości zadłużenia. Ryzyko kredytowe dotyczy zarówno kredytów, jak i innych wierzytelności, linii kredytowych czy poręczeń.

Wyróżniamy dwa podstawowe wymiary ryzyka kredytowego:

  • ryzyko zabezpieczenia – dotyczące głównie nieruchomości i odnoszące się do prawdopodobieństwa, że zabezpieczenie kredytu ulegnie uszkodzeniu, a tym samym zmaleje jego wartość
  • ryzyko straty lub niewypłacalności – związane z szansą, że pożyczkobiorca nie będzie mógł wywiązać się z podjętych względem danej instytucji zobowiązań finansowych

Każdy z banków ma indywidualne zasady pozwalające na klasyfikowanie konkretnego klienta jako ryzykownego lub zdolnego do podjęcia kredytu. Dokładne zasady są objęte tajemnicą bankową, ale określanie ryzyka kredytowego zazwyczaj przebiega według kolejnych etapów, takich jak: identyfikacja oraz pomiar ewentualnego ryzyka, monitorowanie potencjalnego ryzyka oraz określenie możliwych konsekwencji wynikających ze wskazanego ryzyka.

Najważniejszymi kwestiami, które mają wpływ na omawiany parametr są przychody potencjalnego kredytobiorcy oraz jego dotychczasowa rzetelność w spłacaniu podjętych zobowiązań. W tym celu instytucja bankowa monitoruje wszystkie dotychczasowe zobowiązania klienta poprzez sprawdzenie go w bazie Biura Informacji Kredytowej, aby określić, czy będzie on w stanie spłacić pożyczkę o którą aktualnie się ubiega.

Na ryzyko kredytowe wpływa również szereg innych czynników, poczynając od wieku i stanu cywilnego, aż po zawód czy posiadane programy oszczędnościowe.

Rodzaje  ryzyka kredytowego i ich wpływ

Ekonomiści wyodrębniają kilkanaście różnych sposobów określania ryzyka kredytowego. Do jego podstawowych rodzajów możemy zaliczyć ryzyko czynne. Określa niezdolność pożyczkobiorcy do spłacenia odsetek, marży lub prowizji od pożyczki. Odnosi się do strat banku i nie można sprawować nad nim rzeczywistej kontroli, ponieważ kredytobiorca może zostać dotknięty wieloma różnymi sytuacjami życiowymi. Przykładem może być utrata pracy, poważna choroba lub losowe sytuacje, które w mgnieniu oka zmienią sytuację finansową kredytobiorcy.

Ryzyko indywidualne lub portfelowe dotyczą, jak wskazują nazwy, całego portfela konsumenta czyli wszystkich jego kredytów lub pojedynczego, o który aktualnie się ubiega. Bank wyróżnia też ryzyko akceptowalne oraz nieakceptowalne, które mają rzeczywisty wpływ na udzielenie kredytu. Jeżeli ryzyko jest nieakceptowalne, stanowimy dla banku klienta podwyższonego ryzyka, a szanse że otrzymamy pożyczkę gwałtownie maleją.

Klient podwyższonego ryzyka – czyli kto?

Z raportu przygotowanego przez Krajowy Rejestr Długów w 2018 roku wynika, że ponad 2,5 mln Polaków ma długi, a ich kwota sięga niemal 46 mld złotych.

Zadłużenie lub negatywna historia kredytowa w BIK są głównym powodem uznania konsumenta za klienta ryzykownego dla pożyczkodawcy.Za nierzetelnego dłużnika możemy zostać uznani nawet ze względu na nieterminowe uregulowanie niskiej kwoty, przekraczającej jednak wartość 200 zł, a za klienta ryzykownego ze względu na nieregularne przychody lub dotychczasowy brak jakichkolwiek pożyczek.

Banki w przeciwieństwie do instytucji pozabankowych są bardzo restrykcyjne podczas procesu przyznawania kredytów, więc potencjalny kredytobiorca musi mieć bardzo dobrą zdolność kredytową aby uzyskać pożyczkę. Jeżeli posiadamy negatywną historię kredytową, szanse że ją otrzymamy są bardzo nikłe.

Zdolność kredytowa, czyli czemu nie otrzymałem kredytu?

Podstawową kwestią mającą wpływ na otrzymanie kredytu jest zdolność kredytowa pożyczkobiorcy. Warto mieć na uwadze, że nie jest ona tożsama z ryzykiem kredytowym – zdolność kredytowa dotyczy bowiem jedynie konsumenta, natomiast ryzyko – obu podmiotów biorących udział w transakcji, bowiem obie strony mają na nie wpływ.

Jeżeli dotychczas nie podjęliśmy żadnych pożyczek i nie zbudowaliśmy absolutnie żadnej historii kredytowej, możemy nie posiadać zdolności do wzięcia kredytu. Jej brak może też być wynikiem zbyt wysokiej raty kredytu, przekraczającej 50% naszych średnich miesięcznych dochodów.

Na zdolność kredytową wpływają:

  • średnie, miesięczne dochody
  • uśrednione koszty utrzymania pożyczkobiorcy
  • obecne zadłużenie

Jeżeli wykonany przez bank bilans, stworzony przez porównanie wydatków oraz dochodów wskazuje na powstające nadwyżki, które możemy przeznaczyć na spłatę raty, szanse że otrzymamy kredyt są wysokie. W przypadku gdy bilans nie wykaże nadwyżek, zostaniemy uznani przez bank za klienta podwyższonego ryzyka.

Wysokość dochodów oraz ich źródło

W zależności od tego, ile środków możliwych do zagospodarowania posiadamy w miesiącu, bank określa czy otrzymamy kredyt oraz jaka będzie jego maksymalna wartość. Jeżeli nasze dochody nie są stałe lub forma zatrudnienia nie daje gwarancji, że przez najbliższy czas będziemy otrzymywali regularne wynagrodzenie finansowe na niezmienionym poziomie, bank może uznać nas za klienta podwyższonego ryzyka i odmówić pożyczki.

Banki najlepiej postrzegają umowę na czas nieokreślony, która trwa już co najmniej 3 miesiące. Jeżeli nasz staż pracy przekracza 12 miesięcy, możemy pozytywnie postrzegać szansę na otrzymanie pożyczki.

Potencjalne zagrożenie dla banku stanowi umowa o pracę, z tym że na czas określony – jeżeli będzie on krótszy niż czas kredytowania, istnieje szansa utraty źródła dochodu przed spłaceniem całego zobowiązania. Wtedy instytucja finansowa może wymagać dodatkowych obostrzeń zabezpieczających kredyt.

Umowy zlecenie czy umowy cywilnoprawne nie wykluczają otrzymania kredytu, ale nie są już tak silnym zapewnieniem o zdolności kredytowej, a tym samym w oczach banku generują ryzyko.

Wiek kredytobiorcy, a ryzyko dla pożyczkodawcy

Trzecim, niemniej ważnym czynnikiem wpływającym na podwyższenie ryzyka danego klienta jest jego wiek. Każdy pożyczkodawca ma własne ustalenia co do minimalnego oraz maksymalnego wieku kredytobiorcy.

Zazwyczaj minimalnym wiekiem kredytobiorcy jest przekroczenie 18 roku życia. Teoretycznie możemy starać się o kredyt już po przekroczeniu progu dorosłości, jeżeli posiadamy zdolność do czynności prawnych. W praktyce jednak musimy spełniać wiele innych warunków, co często bywa ciężkie w tak młodym wieku.

Maksymalny wiek związany jest z datą spłaty ostatniej z rat kredytu. Bank może na przykład ustalić, że ostatnią ratę kredytobiorca musi spłacić w wieku 70 lat – jeżeli kredyt będzie spłacany dwadzieścia lat, kredytobiorca może mieć ukończone maksymalnie 50 lat w momencie podjęcia kredytu.

Ważnym aspektem jest również przejście pożyczkobiorcy na emeryturę podczas okresu kredytowania – w wyniku nieuniknionego obniżenia dochodów oraz ryzyka śmierci, pożyczka trwająca w tym okresie jest dla instytucji finansowej ryzykowna, a klient staje się klientem podwyższonego ryzyka.

ŹRÓDŁO:

(1) https://www.e-busines.info.pl/bik-wszystko-o-biurze-informacji-kredytowej/

(2) https://www.e-busines.info.pl/koszty-pozyczki-prowizja-odsetki-oplata-przygotowawcza/

ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here