Promienie światła ze Śląska. Kult św. Jadwigi w świecie (cz.I)

730

Świątobliwe życie i kanonizacja

Pochodziła z Bawarii, z rodu Andechs, i była żoną Henryka z rodu Piastów, zwanego Brodatym. Po śmierci Henryka (1238) przeniosła się na stałe do ufundowanego przez siebie i męża opactwa cysterek w Trzebnicy, gdzie dokończyła świątobliwego żywota 14 października 1243 roku. Pochowano ją 16 października w kościele klasztornym w Trzebnicy. Chociaż czynnie uczestniczyła w życiu opactwa, to nigdy nie została zakonnicą w ścisłym tego słowa znaczeniu. Zasłynęła jako wzorowa żona i matka, mądra władczyni, pobożna niewiasta oddająca się surowym praktykom ascetycznym, fundatorka kościołów i klasztorów oraz szczególnie zatroskana o los biednych, chorych i pokrzywdzonych. Trudno się więc dziwić, że do jej grobu zaczęli licznie przybywać pielgrzymi, doznając za jej wstawiennictwem łask. To wszystko sprawiło, że rychło podjęto starania o kanonizację księżnej. Na mocy bulli kanonizacyjnej papieża Klemensa IV ogłoszonej 26 marca 1267 roku w Viterbo (Włochy), gdzie w latach 1257-1281 rezydowało pięciu papieży, Jadwiga została zaliczona w poczet świętych Kościoła. Radosne uroczystości związane z kanonizacją odbyły się w późniejszym terminie w kilku etapach w Trzebnicy. Translacja, czyli przeniesienie relikwii świętej do nowo wybudowanej okazałej kaplicy odbyło się ostatecznie dnia 25 sierpnia 1269 roku.

Rozwój kultu

Ks. Antoni Kiełbasa, wybitny znawca życia i kultu św. Jadwigi, przygotował z okazji 1000-lecia diecezji wrocławskiej w 2000 roku wystawę w Muzeum Kultu św. Jadwigi w Trzebnicy zatytułowaną „Kościoły pod wezwaniem św. Jadwigi Śląskiej na świecie”. Podczas kwerendy autor wystawy zdobył 296 adresów kościołów i kaplic pod wezwaniem św. Jadwigi Śląskiej z całego świata. W katalogu wystawy podaje, że w Polsce istnieje 181 miejsc kultu Świętej, w Niemczech 52, w USA 35, w Czechach 10, w Brazylii 9, w Kanadzie 4, w Rosji 2, na Ukrainie 2, we Francji 1.

Podaje on, że zgromadzone dokumenty wskazują na trzy drogi rozwoju kultu św. Jadwigi. Najwcześniej zaczął się on rozwijać na ziemiach polskich, gdzie Święta żyła, zmarła, i gdzie znajduje się jej grób w Trzebnicy, który stanowi centrum kultu. Do krajów Ameryki kult ten przeszczepili polscy emigranci na przełomie XIX i XX wieku. Natomiast do Niemiec pamięć o Patronce Śląska zanieśli, szczególnie po 1945 r. byli mieszkańcy Śląska.

Do szerzenia kultu w pierwszej kolejności poczuwało się opactwo cysterek z Trzebnicy. Dzięki biskupom z rodu Piastów kult szybko przekroczył granice Polski, a jej święto znalazło się w kalendarzu liturgicznym wielu diecezji w Europie. Papież Innocenty XI, na prośbę polskiego króla Jana III Sobieskiego wprowadził w dniu 17 września 1680 roku kult św. Jadwigi do kalendarza liturgicznego Kościoła powszechnego. W 1706 roku z inicjatywy papieża Klemensa XI wspomnienie św. Jadwigi zaczęto obchodzić 17 października. Po kanonizacji św. Małgorzaty Marii Alacoque (1920) papież Pius XI przeniósł je dla całego Kościoła na dzień 16 października.

Rozwój kultu znalazł swoje odbicie nie tylko w budowanych kościołach i kaplicach, ale także w liturgii, muzyce, poezji i sztuce, zwłaszcza w malarstwie i rzeźbie. Przykładem jest „Legenda obrazowa o św. Jadwidze” (1353), czyli opis życia świętej składający się z życiorysu większego i mniejszego ilustrowanego licznymi miniaturami. Dzieło to przeszło nie tylko do historii sztuki i literatury, ale także do szkolnych podręczników historii Polski. O rozwoju kultu informują m.in. opracowanie ks. Stanisława Araszczuka „Oficja rymowane o św. Jadwidze” (Legnica 1996) czy śpiewnik „Św. Jadwiga Śląska w modlitwach i pieśniach” (Trzebnica 2003), zawierający teksty w jęz. polskim, czeskim i niemieckim.

Z okazji 700-lecia śmierci św. Jadwigi, papież Pius XII dnia 16 marca 1943 roku podniósł kościół w Trzebnicy do godności bazyliki mniejszej. Dalszy rozwój kultu w Kościele powszechnym sprawił, że Kongregacja ds. Duchowieństwa za zgodą Benedykta XVI erygowała 24 stycznia 2007 roku Międzynarodowe Sanktuarium Świętej Jadwigi Śląskiej w Trzebnicy.

 

„Jadwigowo”, czyli miejscowość św. Jadwigi

Rozwój kultu św. Jadwigi w świecie był związany m.in. ze wspomnianą migracją Polaków. Niektórzy mówią, że Polacy życie na emigracji zaczynali od budowania kościołów, Niemcy od budowania fabryk, a inne narodowości wzorowały się na jednych i drugich. Potwierdzeniem tego jest wiele świątyń wzniesionych przez Polaków na całym świecie, m.in. w Ameryce Północnej i Południowej.

Święta doczekała się nawet w stanie Teksas (USA) miejscowości nazywanej przez jakiś czas od jej imienia „Jadwigowo”, obecnie St. Hedwig (Święta Jadwiga). To jedna z polskich osad powstałych w Teksasie w drugiej połowie XIX wieku w wyniku emigracji zarobkowej za chlebem. Migranci pochodzili z Opolszczyzny, głównie z okolic Toszka, Olesna i Strzelec Opolskich. Oprócz wspomnianej miejscowości, do dziś przetrwały niektóre nazwy, świadczące jednoznacznie o polskich korzeniach: Panna Maria, Cestochova czy Kosciuszko. Także zachowane polskie nazwiska na nagrobkach cmentarnych i kościoły są żywymi świadkami minionych wydarzeń. W 2006 roku w St. Hedwig powstało Centrum Jana Pawła II. Duszpasterzami w St. Hedwig i kilku okolicznych innych parafii są od wielu lat salwatorianie z Polski, którzy troszczą się o zachowanie tradycji religijnych i polskości.

ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here